سیم بکسل یکی از ابزار پرکاربرد و حیاتی در انواع صنایع محسوب میشود که در کاربریها و پروژههای متنوعی مورد استفاده قرار می گیرد. انواع سیم در تجهیزاتی مانند لیفتینگ، جرثقیلها، آسانسور، کلایمر و حتی کاربردهای عمومی مانند مهارکشی و یدککشی کاربرد دارد. بدیهی است که بافت و ضخامت سیم در انواع موارد کاربری ذکر شده، با هم متفاوتند. در این مقاله به نحوه محاسبه ظرفیت سیم بکسل و همچنین نحوه انتخاب و خرید انواع سیم بکسل پرداختیم؛ تا افراد (متخصص یا تازه کار) بدانند که باید در هنگام خرید محصول، چه نکاتی را مورد توجه قرار دهند. تا انتهای مقاله با ما همراه باشید.
سیم بکسل چیست و از چه اجزایی ساخته میشود؟
سیم بکسل نوعی طناب فولادی یا استیلی بشمار میرود که از بافت چند مفتول به دور یک مغزی (فولادی یا کنفی) تولید میشود. هر رشته (Wire) در کنار چند رشته دیگر یک استرند (Strand) را میسازد و مجموعه این استرندها به دور یک مغزی تابیده میشوند. ساختار مقاوم، مستحکم و خارق العاده سیم ها باعث تحمل کشش بالای سیم شده و از فرسایش یا پارگی در شرایط سخت کاری و همچنین حمل بارهای سنگین، جلوگیری میکند.
مغزی سیم بکسل میتواند کنفی (FC)، فولادی (IWRC) یا پلیپروپیلن باشد. مغزی کنفی انعطاف بیشتری ایجاد میکند اما قدرت کمتری دارد، در حالی که مغزی فولادی مقاومت کششی و عمر بیشتری فراهم میکند و برای کارهای سنگین توصیه میشود.
انواع سیم بکسل و کاربرد هرکدام
همانطور که بالاتر اشاره کردیم، در انواع سیم بکسل ضخامت، تعداد مفتولها و رشتههای بافته شده دور مغزی، جنس و ساختار و نوع بافت، با هم متفاوتند. پرکاربردترین و مهم ترین انواع سیم شامل سیم بکسل کنفی، سیم بکسل فولادی و سیم بکسل استیل میشود که هر یک از اینها ویژگی و مشخصات فنی خاص خود را دارند. در ادامه در مورد آنها توضیح دادیم.
سیم بکسل کنفی
سیم بکسل کنفی دارای مغزی فیبری است و انعطافپذیری بسیار خوبی دارد. این سیم بکسل معمولاً برای کاربردهای عمومی، جرثقیلهای سبک، کارهای ساختمانی، سازهها و مواردی که نیاز به نرمی و انعطاف بیشتر است استفاده میشود. مدلهایی مانند 6×19 کنفی، 6×12 کنفی و کنفی گالوانیزه از رایجترین نمونهها هستند. برای کلایمر نیز معمولاً از ساختار 31×4 PP استفاده میشود.
سیم بکسل فولادی
سیم بکسل فولادی بیشترین کاربرد را در صنایع دارد. مغزی فولادی مقاومت کششی بالا، تحمل بار بیشتر و طول عمر بالاتری ایجاد میکند. ساختارهایی مانند 7×7، 19×6، 37×6 و 7×19 برای جرثقیل، بالابر، تاورکرین، لیفتینگ سنگین و مهارکشی استفاده میشوند. مدلهای گالوانیزه در محیطهای مرطوب کاربرد بیشتری دارند و سیم بکسلهای نتاب نیز برای آسانسور و بالابرهایی که نیاز به حرکت بدون پیچخوردگی دارند استفاده میشوند.
سیم بکسل استیل
سیم بکسل استیل از فولاد ضد زنگ ساخته شده و در برابر رطوبت، مواد شیمیایی و خوردگی مقاومت بسیار بالایی دارد. این دسته برای صنایع غذایی، بیمارستانی، تزئینات، صنایع دریایی و محیطهای مرطوب بهترین گزینه است. نمونههای رایج آن استیل 7×7 و استیل 19×6 هستند.
چطور سیم بکسل مناسب را انتخاب کنیم؟
انتخاب سیم بکسل متناسب با پروژه و نوع کاربری به شناخت محصولات و آگاهی درباره جنس، ظرفیت و ضخامت سیم مناسب آن کاربرد، نیاز دارد.
برای انتخاب سیم بکسل مناسب یک روش ساده وجود ندارد؛ بلکه باید ظرفیت بار، نوع کاربری، جنس سیم، ساختار داخلی و شرایط محیطی را به صورت همزمان بررسی کرد. در ادامه مهمترین معیارهای انتخاب را توضیح میدهیم.
جدول راهنمای انتخاب سیم بکسل بر اساس کاربری
جدول زیر نشان میدهد برای هر نوع کاربری چه ساختاری بیشتر توصیه میشود و حدود قطر مورد نیاز چقدر است.
| کاربری | ساختار پیشنهادی | قطر معمول | جنس مناسب |
| جرثقیل و لیفتینگ | 6×19 یا 6×37 فولادی | 8 تا 20 میلیمتر | فولادی یا گالوانیزه |
| آسانسور | 8×19 یا 7×19 نتاب | 8 تا 13 میلیمتر | فولادی نتاب |
| کلایمر | 4×31 PP | 8 تا 10 میلیمتر | مغزی PP |
| مهارکشی و سازه | 7×7 یا 1×19 | 3 تا 12 میلیمتر | گالوانیزه |
| یدککشی و باربندی | 6×19 یا 7×19 | 6 تا 16 میلیمتر | فولادی |
| صنایع دریایی | 7×7 یا 7×19 استیل | 2 تا 10 میلیمتر | استیل 304 یا 316 |
انتخاب بر اساس ظرفیت بار
اولین و مهمترین معیار در انتخاب سیم بکسل، ظرفیت باربری یا همان حداکثر وزنی است که سیم میتواند تحمل کند. بسیاری از کاربران برای یک تخمین سریع از فرمول ساده زیر استفاده میکنند:
ظرفیت تقریبی سیم بکسل (کیلوگرم) = قطر² × 8
این فرمول محاسبه ظرفیت سیم بکسل برای انتخاب اولیه مناسب است اما برای محاسبه دقیق باید از مقدار WLL و MBL استفاده کرد. WLL همان ظرفیت کاری ایمن سیم بکسل است و MBL قدرت گسیختگی نهایی آن میباشد. با تقسیم MBL بر ضریب ایمنی (معمولاً 5 یا 6) مقدار واقعی WLL به دست میآید. اگر کاربری شما جرثقیل، لیفتینگ یا آسانسور است حتماً باید مقدار دقیق WLL را بررسی کنید.
انتخاب بر اساس نوع کاربری
نوع کاربری تعیین میکند که ساختار و بافت سیم بکسل باید چگونه باشد. سیم بکسلهای آسانسوری معمولاً باید نتاب باشند تا از پیچخوردگی جلوگیری شود. برای جرثقیلها بیشتر از ساختارهای 6×19 یا 6×37 استفاده میشود که مقاومت خستگی و انعطاف مناسبی دارند. در کلایمر ساختار 4×31 PP کاربرد دارد و برای صنایع دریایی یا محیطهای خورنده، معمولاً سیم بکسل استیل پیشنهاد میشود.
انتخاب بر اساس ساختار و میزان انعطاف
ساختارهایی که تعداد رشته بیشتری دارند انعطاف بالاتری دارند. مثلاً 6×37 انعطاف بیشتری نسبت به 6×19 دارد. با این حال ساختارهای ضخیمتر مانند 7×19 برای باربری سنگین مناسبترند. انتخاب صحیح ساختار به نوع حرکت دستگاه، زاویه کار، تعداد پولیها و میزان سایش بستگی دارد.
انتخاب بر اساس جنس
اگر محیط کار خشک و صنعتی است، فولادی بهترین انتخاب است. اگر محیط مرطوب یا خورنده باشد، سیم بکسل گالوانیزه مقاومت بیشتری دارد. و اگر سیم بکسل دائماً در معرض تماس با آب، مواد شیمیایی یا محیط دریایی باشد، سیم بکسل استیل بهترین گزینه است.
فرمول محاسبه ظرفیت سیم بکسل
محاسبه ظرفیت سیم بکسل معمولاً بر اساس دو روش انجام میشود؛ یک روش سریع و ساده که برای انتخاب اولیه مناسب است و یک روش مهندسی که برای کارهای حساس ضروری است.
فرمول سریع محاسبه ظرفیت
این فرمول برای تخمین اولیه کاملاً کاربردی است:
ظرفیت تقریبی (کیلوگرم) = قطر² × ۸
برای مثال اگر قطر سیم بکسل ۱۰ میلیمتر باشد، ظرفیت تقریبی آن حدود ۸۰۰ کیلوگرم است.
فرمول دقیق WLL و MBL
MBL یا نیروی گسیختگی نهایی با توجه به استانداردها و جنس سیم بکسل محاسبه میشود. بعد از مشخص شدن MBL باید آن را بر ضریب ایمنی تقسیم کنیم تا WLL واقعی به دست آید. مقدار WLL معمولاً توسط شرکت سازنده روی جدول محصول درج میشود و باید همیشه کمتر از ۸۰٪ ظرفیت اعلامشده از آن استفاده شود تا ایمنی حفظ شود.
انتخاب و خرید سیم بکسل آسانسوری
انتخاب خرید سیم بکسل آسانسوری بیش از هر چیز به نوع موتور، سیستم تعلیق، ظرفیت کابین، تعداد نفرات، ارتفاع سفر و قطر فلکه موتور بستگی دارد. برای آسانسورهای کششی، معمولاً از سیمبکسلهای گالوانیزه، روکشدار و با مغزی کنفی (FC) یا فولادی (IWRC) استفاده میشود؛ زیرا انعطافپذیری و چسبندگی مناسب روی فلکه داشته و لرزش و لغزش کمتری ایجاد میکنند.
در آسانسورهای مسکونی رایج، سایزهای 8، 10 و 11 میلیمتر بیشترین کاربرد را دارند. هرچه ظرفیت کابین و ارتفاع بیشتر باشد، باید از سیمبکسل قطورتر و پررشتهتر استفاده کرد.
برای جلوگیری از سایش premature و کاهش صدای حرکت، همیشه باید روغنکاری منظم و کنترل کشش یکنواخت سیمها انجام شود. همچنین در زمان خرید، توجه به استاندارد EN 12385 و درج مشخصات WLL یا حداقل قطر اسمی ضروری است.
در صورت نیاز به اطلاعات بیشتر، مقاله راهنمای انتخاب سیم بکسل آسانسوری را مطالعه نمایید.
انتخاب و خرید سیم بکسل نتاب (Anti-Rotation)
در کاربردهایی مانند جرثقیلهای برجی، بالابرهای عمودی، تاورکرین و کارهایی که بار در ارتفاع آزاد معلق است باید از سیم بکسل نتاب (Rotation Resistant) استفاده کرد تا مانع چرخش بار هنگام جابجایی شود.
سیمبکسلهای نتاب معمولاً بهصورت 19×7، 19×19 یا 7×19 گالوانیزه روکشدار تولید میشوند که بافت چندلایه آنها باعث خنثی شدن نیروی پیچشی در هنگام باربرداری میشود.
برای انتخاب صحیح، باید ارتفاع لیفت، تناژ بار، سرعت کار و نوع درام مشخص باشد. همچنین نباید از سیم بکسل معمولی بهجای نتاب استفاده شود، زیرا چرخش بار میتواند موجب شکستگی، تاببرداشتن و حادثه جدی شود.
در زمان خرید، همیشه به کلاس سیم (19×7 یا 19×19)، گالوانیزه بودن برای مقاومت در برابر رطوبت و ضریب ایمنی WLL توجه کن.
نحوه انتخاب سیم بکسل نازک و ظریف (برای کارهای سبک)
در صنایع ظریف مانند پردهبرقی، روشنایی، سازههای نمایشگاهی، تجهیزات ورزشی، پت شاپها، قایقرانی، دوچرخه و ابزارهای کوچک معمولاً از سیم بکسل نازک استیل یا گالوانیزه با بافت 7×7 یا 7×19 استفاده میشود.
سیم بکسل 7×7 مقاومت بالاتر و انعطاف کمتر دارد و برای نگهدارندهها مناسب است؛ اما بافت 7×19 انعطاف بالاتری دارد و در پولیها و قرقرهها عملکرد بسیار نرمی ارائه میدهد.
اگر محیط مرطوب یا در تماس با آب باشد، حتماً از نوع استیل 304 یا 316 روکشدار PVC استفاده کن. روکش PVC علاوه بر افزایش عمر، باعث جلوگیری از ساییدگی سطحی و صدای کمتر هنگام حرکت میشود.
نحوه انتخاب و خرید سیم بکسل کلایمر
کلایمرهای نما، بالابرهای ساختمانی و تجهیزاتی مانند گوندولا نیازمند سیم بکسلهای بسیار نرم، مقاوم و دارای قابلیت خمپذیری بالا هستند. برای این دستگاهها معمولاً از سیم بکسل کنفی کلایمر 4×31 یا 31×4 PP استفاده میشود.
این نوع ساختار باعث میشود سیم در طول مسیر چندین بار خم شود بدون اینکه سیملختگی یا شکنندگی رخ دهد.
در زمان انتخاب، باید موارد زیر مشخص باشد:
- ظرفیت بالابر
- ارتفاع حرکت
- سرعت موتور کلایمر
- نیاز به گالوانیزه بودن برای پروژههای بیرونی
برای کلایمر بیرونی و تجهیزات نماشویی، وجود سیم بکسل کلایمر گالوانیزه گرم یا حداقل روکش مناسب برای مقاومت در برابر رطوبت و گردوغبار ضروری است.
جدول کاربرد انواع سیم بکسل
| نوع سیم بکسل | ساختارهای رایج | بهترین کاربرد | مزایا | نکات انتخاب |
| سیم بکسل آسانسوری | 6×19، 8×19، 19×8 گالوانیزه | آسانسورهای کششی مسکونی و تجاری | انعطاف بالا، چسبندگی خوب روی فلکه | انتخاب قطر مطابق با ظرفیت و موتور |
| سیم بکسل نتاب | 19×7، 19×19، 7×19 گالوانیزه | جرثقیلهای برجی، لیفتهای بلند | جلوگیری از چرخش بار | فقط در کاربردهای لیفت عمودی استفاده شود |
| سیم بکسل نازک | 7×7، 7×19 استیل یا گالوانیزه روکشدار | صنایع سبک، پردهبرقی، دوچرخه، قایقرانی | انعطاف بالا، ظاهر زیبا، ضدزنگ | محیط مرطوب = استیل 304 یا 316 |
| سیم بکسل کلایمر | 4×31 PP، 31×4 کنفی | کلایمر نما و بالابر ساختمانی | مقاوم در برابر خمشهای مکرر | توجه به ارتفاع و سرعت کلایمر |
نکات مهم قبل از خرید سیم بکسل
پیش از خرید سیم بکسل باید چند نکته مهم را بررسی کنید تا هم ایمنی کار تضمین شود و هم عمر مفید محصول افزایش پیدا کند. ابتدا نوع کاربری را دقیق مشخص کنید؛ زیرا انتخاب اشتباه ساختار و جنس باعث کاهش ایمنی و خرابی زودهنگام میشود. سپس مشخصات مانند قطر واقعی، مقاومت کششی، نوع مغزی و استاندارد سازنده را بررسی کنید. تاریخ تولید، کیفیت سطحی، عدم وجود زدگی، خوردگی یا بازشدگی رشتهها نیز بسیار مهم است. اگر سیم بکسل برای جرثقیل یا لیفتینگ استفاده میشود بهتر است محصول دارای گواهی تست و تأییدیه سازنده باشد. در نهایت، توجه به برند و استفاده از محصولاتی که کیفیت آنها اثبات شده است، نقش مهمی در ایمنی دارد. این نکات به شما در نحوه انتخاب سیم بکسل استاندارد و خریداری جنس مرغوب کمک میکند.
جمعبندی
در نهایت، انتخاب سیم بکسل مناسب نیازمند بررسی دقیق ظرفیت بار، نوع کاربری، ساختار داخلی و جنس محصول است. هر خطا در انتخاب میتواند خطرات مالی و جانی بههمراه داشته باشد. به همین دلیل بهتر است هنگام انتخاب سیم بکسل از نظر کارشناسان استفاده کنید تا متناسب با شرایط پروژه بهترین گزینه پیشنهاد شود. اگر قصد خرید انواع سیم بکسل جرثقیل، آسانسور، کلایمر، نتاب، کنفی، فولادی یا استیل را دارید، مشاوران ما در مجموعه سیم بکسل پایتخت میتوانند به صورت تخصصی شما را راهنمایی کنند.
بدون دیدگاه